18 grudnia 2023, słońce wzeszło o 6:22, zaszło o17:38, , temp: powyżej 30, temp. wody: 29 st.

No i jesteśmy prawie we Francji. Wszyscy mówią po francusku (i po kreolsku), możemy płacić w euro i jesteśmy w Unii Europejskiej.

Martynika jest wyspą o powierzchni 1 120 km2 i ma około 365 tysięcy mieszkańców. Jest oczywiście pochodzenia wulkanicznego, przez to jest okropnie górzysta i ma czynny wulkan Mount Pelee, który od czasu do czasu się budzi (ostatnio w 1902, zabił wtedy 30 tysięcy osób w dwie minuty i kompletnie zniszczył miasto Saint-Pierre). Na wyspie są piękne, dzikie plaże, na południu z białym piaskiem, na północy z czarnym. Uprawia się głównie ananasy, trzcinę cukrową, banany i rum. Na wyspie urodziło się mnóstwo znanych (we Francji) osób, z których znam jedynie Józefinę, pierwszą żonę Napoleona, ale nie cierpię baby, więc nie będę o niej pisać. A, a nazwa Martinique nie pochodzi od imienia Martyna.

Stolica Fort-de-France leży na zachodzie wyspy, w naturalnej zatoce o tej samej nazwie. Fort wybudowano w XVII wieku. Obecnie żyje tu około 90 tysięcy ludzi, głównie pochodzenia afrykańskiego (90%).

Mamy euro, znamy język, mamy czas – wyruszamy na zwiedzanie. Po pokonaniu pomostu prowadzącego na ląd jestem już ugotowana. W porcie wita nas ta piękność:

Po kilku kolejnych krokach mam ochotę zawrócić – upał jest straszny i nie do zniesienia, ale obowiązki wzywają, więc od cienia do cienia brnę dalej, po cienistych stronach ulic, przemykając się jak wampir. Ulice są wąskie, często zastawione straganami z ciuchami, przyprawami, kosmetykami i owocami.

Trafiamy na katedrę św. Ludwika, ale nie mam siły zajrzeć do środka, choć drzwi są otwarte… nie, za daleko, trzeba by przejść na drugą stronę ulicy, co nie jest najłatwiejsze. kierowcy tutaj raczej nie kierują się zasadą, że pieszy ma pierwszeństwo.

c.d.n.

Prawdopodobnie pierwszym Europejczykiem, który ujrzał wyspę był Kolumb, ale to Anglicy jako pierwsi zaczęli kolonizować St. Kitts (około 1623 roku). Zaraz później zjawili się Francuzi, ale doszli do porozumienia z pierwszymi najeźdźcami, dzieląc wyspę między sobą. Była ona wówczas zamieszkana przez lud Kalinago (Caribs), któremu nie podobały się nowe rządy. Najeźdźcy sięgnęli wtedy po stare, hiszpańskie świadectwa, mówiące o tym, że Kalinago nie są ludźmi… Przy entuzjastycznym poparciu kościoła katolickiego tubylcy zostali eksterminowani, a wyspa zamieniona na plantację trzciny cukrowej. Do jej uprawy ściągnięto tysiące niewolników z zachodniej Afryki, zmuszając ich do katorżniczej pracy na plantacjach. (na zdjęciu poniżej tancerze w tradycyjnych strojach)

Wieka Brytania zakazała niewolnictwa w 1834. Na wyspie St. Kitts uwolniono 19 780 niewolników, na Nevis (leżącej 3 kilometry od St. Kitts) – 8 815. Wyspy uzyskały niepodległość od Wielkiej Brytanii dopiero w 1983, ale pozostały częścią Brytyjskiej Wspólnoty Narodów. Świadczy o tym ten billboard, ustawiony przez największy browar na Karaibach – Carib.

Basseterre jest stolicą państwa St.Kitts and Nevis. Zostało założone przez Francuzów około 1625, stąd ta nazwa. Jest najstarszym Ma 14 tysięcy mieszkańców i jedną z najtragiczniejszych historii wśród karaibskich miast. Było wielokrotnie niszczone przez trzęsienia ziemi, pożary, powodzie, wojny i oczywiście huragany. Centrum jest ładnie odbudowane, natomiast reszta miasta składa się z mniej lub bardziej zaniedbanych, lub wręcz walących się budynków.

Powyżej: Muzeum w Basseterre, niestety w remoncie. Poniżej: posterunek policji i policja na głównej ulicy:

Powyżej: plac The Circus, nazwany tak na cześć londyńskiego Picadilly Circus. Poniżej: Główna ulica w Basseterre.

Ludzie na wyspie są bardzo mili. Uśmiechają się i zagadują a ja, cierpiąca na niedostatek konwersacyjny chętnie podejmowałam rozmowy. Pewien młody człowiek pytał skąd jesteśmy. Powiedziałam, że z Polski (od kilku dni nie wstydzę się mówić, że stamtąd, dziękuję Tusku), sądząc, że w życiu nie słyszał o takim kraju. A on się ucieszył i stwierdził, że w dzieciństwie czytał książkę „Dzieci Warszawy” i był zachwycony, że spotkał kogoś z tak daleka. Na maleńkiej, karaibskiej wysepce odnalazłam kogoś, kto wie cokolwiek o Polsce… Może dlatego opisuję St. Kitts tak dokładnie, bo chciałabym, żeby w Polsce jak najwięcej ludzi usłyszało o St. Kitts.

Robiło się coraz ciemniej, trzeba było wracać na statek. O 19.00 mieliśmy wypłynąć z portu Basseterre i płynąć 192 mile morskie (tylko 356 km), znowu na południe na kolejną wyspę. Ale to już będzie kolejna historia.

W 2007 roku Amerykanie utworzyli Uniwersytet Medyczny, ponoć najlepszy na Karaibach. Ogromny kompleks budynków położony nad morzem jest chyba najładniejszym obiektem na wyspie. Tuż obok jest Uniwersytet Weterynarii, gdzie w ogrodach pasło się chyba ze dwieście osiołków. Kierowca zapewniał, że nie robią eksperymentów na zwierzętach.

Po drodze mijaliśmy lotnisko i okoliczne tereny, wypasiony dom prezydenta i tereny parku narodowego, gdzie rosną endemiczne gatunki roślin: dzikie orchidee, sosny, paprocie, pnącze calico i niesamowite drzewa saman

Zbliżaliśmy się do miasta. Myślałam, że wreszcie skończy się ta szalona jazda po krętych serpentynach, po złej stronie drogi (na St. Kitts obowiązuje ruch lewostronny) i będzie można znaleźć spokojne miejsce z internetem, napić się kawy i ukoić skołatane nerwy, ale wtedy nasz kierowca (młody, czarnoskóry chłopak z pięknymi dredami do pasa) wpadł na pomysł pokazania nam jeszcze jednego pięknego miejsca. Znowu ruszyliśmy wzdłuż przepaści, pod wielką górę… ale było warto:

W tym miejscu łączą się wody Oceanu Atlantyckiego (z lewej) i Morza Karaibskiego (z prawej). Teraz już tylko w dół…

c.d.n.

16 grudnia 2023, pozycja: Morze Karaibskie, słońce wzeszło o 6:48, zaszło o 17:24, temp. 25 stopni, prawie bezchmurnie, temp. wody: 28 stopni, wiatr 5 km/godz.

Sztorm, przed którym uciekliśmy miał siłę 10 w skali Beauforta, jak poinformował dziś Kapitan. Poza tym znów przestawiliśmy czas o godzinę i w związku z tym od piątej rano nie miałam co robić. Piąty pokład znów został otwarty i mogłam iść na mój taras z widokiem na… Morze Karaibskie. Zauważyłam, że trupia bladość mojej skóry zmieniła się na bladość lekko zaróżowioną, a to za sprawą morskich, przesyconych zapachem soli wiatrów. Za to przestałam się mieścić w niektóre ciuchy, zapewne za sprawą gigantycznej ilości jedzenia, którą pochłaniam.

Po pięciu dniach pustki, dziś pojawiły się ptaki. Niewielkie stado mewo-podobnych, białych i dość dużych ptaków przez cały dzień polowało tuż obok statku, wyczyniając niesamowite rzeczy. Nadlatywały z różnych kierunków i krzycząc głośno rzucały się dziobem w dół prosto w fale, znikając pod powierzchnią wody i wyłaniając się po chwili. Spadały jak białe pociski, z wielką prędkością.

A na powierzchni wody działy się inne cuda – stada białych, latających ryb przemieszczały się błyskawicznie, lecąc tuż nad falami, wpadając z powrotem do wody, by po chwili lotem ślizgowym przelecieć kilka metrów. Cóż, Karaiby…

Jutro zobaczymy ziemię.

14 – 15 grudnia 2023, pozycja: środek Atlantyku, słońce wzeszło o 6:27, zaszło o 17:57, temp. 28 stopni, duże zachmurzenie.

Płyniemy ciągle na zachód z dużą prędkością 19 węzłów. Obudziłam się o trzeciej nad ranem z wielkim bólem głowy. Tak naprawdę była siódma, ale znów była zmiana czasu o kolejną godzinę. W tv zostały tylko cztery programy, wszystkie niemieckie i nudne. Horyzont nadal pusty, choć przez kilka godzin widać było statek – wielkie wydarzenie. Był to rosyjski lodołamacz, a wiemy to dzięki stronie cruisemapper.com, na której są pozycje wszystkich statków pasażerskich na planecie. Nasza pozycja wskazywała na to, że… jeszcze będziemy trzy dni na morzu.

Po śniadaniu bolało mnie już wszystko, upał był niesamowity, a statkiem zaczęło poważnie kołysać. Na wyższych pokładach – a jest ich dwanaście – huśtanie odczuwa się najbardziej. My, biedacy mieszkamy na czwartym, ale i tu trudno było utrzymać równowagę. Walnęłam się więc do łóżka i przespałam prawie cały dzień. Wieczorem zaczęło mnie boleć gardło i czułam że mam gorączkę, więc pobiegłam do przychodni, pani doktor w pięknym, białym mundurze skasowała 96 euro, zajrzała do gardła i dała antybiotyk.

W nocy sztorm rzucał statkiem jak wielką kłodą, ale ja tego nie czułam, walcząc z gorączką. Żeby uciec od wiatru i wielkich fal zmieniliśmy kurs na południowy zachód i rano znów było pięknie. Jeszcze jeden dzień i dopłyniemy.

12 – 13 grudnia 2023, pozycja: gdzieś na Atlantyku, słońce wzeszło o 7:30, zaszło o 17:49, temp. 26 stopni, lekkie zachmurzenie.

Dziś przestawimy czas o godzinę do tyłu po raz trzeci. Oznacza to, że obudzę się znowu za wcześnie o trzy godziny i będę czekać cichutko na świt i na śniadanko. Śniadanko zaczyna się od 7:30, kończy około 10-tej i jest jednym z najlepszych części dnia na morzu. Nie twierdzę, że się nudzę, ale niewiele mam do zrobienia w ciągu dnia, oprócz gapienia się na idealnie pusty horyzont, jazdy na rowerze na siłowni i jedzenia. Niewielu pasażerów mówi po angielsku, czy w innych znanych mi językach, więc nie spędzam czasu na ploteczkach czy morskich opowieściach (Andrzeju, jeśli to czytasz, to dziękuję za przypomnienie marynarskiej pieśni). Prawie wszyscy uczestnicy rejsu to Niemcy, reszta to Holendrzy i Szwajcarzy, a jeśli są goście z innych krajów, to nie miałam jeszcze okazji ich poznać.

Zakumplowałam się więc z obsługą. Dziewczyny i chłopaki pochodzą z Azji, głównie z Indii, Filipin i Indonezji, a ich znajomość niemieckiego jest równie porywająca jak moja, więc gadamy sobie o pogodzie i o ich krajach, o tym że mają kontrakty jeszcze na osiem miesięcy, że kiepsko im płacą (ale zapominają o tym, że nie płacą za jedzenie i mieszkanie) i że praca nie jest strasznie ciężka, ale godziny pracy są długie i że tęsknią za swoimi wioskami / rodzinami. Niestety, nie jestem w stanie zapamiętać ich imion, choć oni jakimś cudem pamiętają moje.

Czasem myślę, żeby iść i poprosić o jakąś pracę, może marchewkę obiorę, albo obrusy poprasuję… I tak mija czas. Jeszcze trzy dni na oceanie, który jak dotąd jest bardzo grzeczny. I śliczny.

11 grudnia 2023. Pozycja: Atlantyk. Słońce wzeszło o 7:01, zaszło o 17:42, temperatura 25 stopni, słonecznie

Mamy do przepłynięcia ponad 5 tysięcy kilometrów, no może teraz trochę mniej. Płyniemy szybko, ponad 19 węzłów, prosto na zachód, kołysząc się łagodnie na niedużych falach. Ocean wokół jest zupełnie pusty, nic w zasięgu wzroku, wielka, niebieska pustka. Siedzę na moim ulubionym piątym pokładzie po cienistej stronie i jak zwykle wypatruję morskich stworzeń, jak zwykle bez powodzenia.

Miejscowa ludność z racji wysokiej temperatury masowo wyległa na najwyższy pokład, gdzie korzysta ze słońca, opalając na czerwono blade skóry.

Z dzisiejszych ploteczek statkowych: Pan i Władca jest chory, kicha i smarka i nawet nie poszedł na kolację. Zużył cały nasz zapas aspiryny, ale późnym wieczorem zadeklarował, że już czuje się lepiej.

10 grudnia 2023, słonecznie, 23 stopnie, wschód słońca 7:46, zachód 18:08

Gorąco… Oczywiście o świcie byłam już na pokładzie, żeby niczego nie przegapić i spotkać się z nową wyspą:

Zaskoczyły mnie nagie zbocza wyspy i prawie zupełny brak zieleni. Po Maderze ten kawałek ziemi wydaje się być pustynią:

Punktualnie o 10 zacumowaliśmy przy Muelle Sur 2 w bardzo zatłoczonym porcie – promy, żaglówki, kajaki, wielkie statki pasażerskie, jachty, łodzie rybackie, małe statki pasażerskie – wszystko to tłoczyło się, cudem nie wpadając na siebie.

Santa Cruz jest wraz z Las Palmas stolicą autonomii Wysp Kanaryjskich i największym miastem na Teneryfie (ponad 222 tysiące mieszkańców!). O samych Wyspach nie będę wspominać, bo prawdopodobnie wielu z was już tam było przede mną. W każdym razie Hiszpanie zajęli wyspę w 1402 roku i jak to Hiszpanie, skutecznie eksterminowali rdzenną ludność, a następnie zaczęli uprawiać trzcinę cukrową i banany, odpierając w międzyczasie ataki brytyjskich piratów i flotę niejakiego Nelsona, admirała zresztą.

Teraz w Santa Cruz skupia się przemysł, głównie naftowy i przemysł turystyczny, nasilający się głównie w okresie karnawału, który ma stać się częścią światowego dziedzictwa kultury UNESCO.

Spacerek po mieście:

W kościele św. Franciszka (Iglesia de San Francisco) odbywają się chrzciny:

Plac Candelaria, gdzie mieści się najstarsza studnia, która kiedyś zaopatrywała w wodę całe miasto. Przy Placu Candelaria (Plac Światła) mieści się też siedziba rządu Teneryfy:

Jeszcze kilka ulic, łącznie z wielką dziurą w ziemi:

I kilka pomników i innych figur, na które natknęłam się podczas męczącej wędrówki w upale:

Nie mogę nie pokazać wielkiej motocyklowej parady Mikołajów:

Jeszcze spojrzenia na Plaza de Espana:

i trzeba wracać na statek. Odpływamy o 20. Ruszamy prosto na zachód, a do przepłynięcia mamy 2 710 mil morskich, czyli 5 019 kilometrów. Dokąd? Niespodzianka. Opowiem za 6 dni, bo tyle potrwa podróż przez Atlantyk, prawie wzdłuż zwrotnika Raka.

9 grudnia 2023. Temperatura 25 stopni. Wschód słońca 7:58, zachód 18:01

Długo przed wschodem słońca stałam na pokładzie i czułam delikatny zapach nieznanych kwiatów. Wolno płynęliśmy wzdłuż ciemnego zarysu wyspy, potem ukazały się dalekie światła:

Dopływaliśmy do Funchal, największego miasta Madery, położonego na południu tej cudownej wyspy. Zaraz po śniadaniu ruszyliśmy w długą drogę z portu do centrum miasta:

Wyspa od XV wieku należy do Portugalii. Przeszła różne koleje losu, jak większość wysp „odkrywanych” przez europejskich żeglarzy, ale teraz jest częścią Unii Europejskiej i o każdej porze roku jest tu ciepło i słonecznie, wszędzie rośnie coś zielonego, a ludzie są uprzejmi i wyglądają na zadowolonych. To tyle.

Żartuję! Mogłabym pisać i pisać o tym miejscu, ale choćbym pokazała tysiąc zdjęć, to i tak nie mogłabym oddać urody wyspy. Szliśmy więc nadmorskim bulwarem, pięknie wyłożonym bazaltową kostką i było strasznie gorąco. W ciągu kilku dni, z mrozu i śniegu znaleźliśmy się w upale, zieloności pełnej kwiatów i zapachów. Zresztą, zobaczcie sami – efekt naszej wyprawy wzdłuż południowego wybrzeża:

Wszędzie, na każdym wolnym skrawku ziemi są uprawiane banany. Myślałam, że najwięcej będzie winnic, ale te chyba chowają się w głębi wyspy. Ziemia jest bardzo żyzna, jak na wszystkich wyspach wulkanicznych i chyba nie ma tam roślin, których nie można by uprawiać Mimo zimy wiele jest kwitnących krzewów.

Potem łaziliśmy po mieście w poszukiwaniu apteki, bo Pana i Władcę użarło coś i spuchło mu oko. Neon apteczny pokazał temperaturę 35 stopni… ale pan aptekarz zaordynował maść z antybiotykiem i mogliśmy ruszać dalej. Miasto Funchal, którego nazwa pochodzi od kopru, znane jest najbardziej z tego, że urodził się tam jakiś piłkarz, Ronaldo, czy coś. Wszystko w mieście jest imienia Ronaldo, począwszy od lotniska, skończywszy na muzeum i pomniejszych atrakcjach.

W mieście jest kolejka linowa, która może zawieźć z miasta na górę Monte, gdzie jest między innymi ogród botaniczny:

Widzieliśmy pochód mieszkańców ubranych w tradycyjne stroje:

W tych paskudnych budkach odbywa się targ bożonarodzeniowy, choć dla nas, przy takiej pogodzie święta wydają się kompletną abstrakcją:

W Funchal są najpiękniejsze na świecie chodniki. Właściwie w każdym zakątku miasta mogliśmy podziwiać ułożone z bazaltowej kostki dzieła sztuki brukarskiej (wraz z kawałkiem mojego różowego trampka):

Kiedy przyjedziecie do Funchal, zwróćcie też uwagę na malowane drzwi wielu miejskich domów, szczególnie na ulicy Santa Maria. Są to prawdziwe dzieła sztuki drzwiowej.

Polonica: w Funchal mieszkał krótko Józef Piłsudski (od grudnia 1930 do marca 1931). Z okazji imienin dostał z Polski ponad milion pocztówek, które zostały dostarczone przez ORP „Wicher”. Według portugalskiej legendy na wyspie zamieszkał Władysław Warneńczyk po bitwie pod Warną (przypomnę: 1444).