One bridge away—or, goodbye Bergen / O jeden most, czyli żegnaj Bergen

It started pouring in earnest, and Z. began to sneeze—which meant a runny nose was on the way. And when a guy gets a runny nose, heaven help us all. I’ll survive it somehow, but it won’t be easy. So, we’re fleeing the rain and the sniffles for our favorite ship—heading to our favorite spot, with its mountains of food and hot chocolate. We set sail right on time at 5:00 PM; the rain is still coming down and it’s 10 degrees out, but I’m staying out on deck anyway to bid farewell to Norway’s second-largest city.

Rozpadało się na dobre, Z. zaczął kichać, znaczy będzie miał katar. A jak facet ma katar, to klękajcie narody. Jakoś to przeżyję, ale łatwo nie będzie. Uciekamy więc przed deszczem i przed katarem na nasz ulubiony statek, do naszego ulubionego miejsca z górami jedzenia i gorącą czekoladą. Odpływamy punktualnie o 17-stej, deszcz dalej pada, temperatura 10 stopni, ale i tak tkwię na pokładzie, żeby pożegnać drugie co do wielkości miasto w Norwegii.

As we journey through the countless fjords, we will pass under the Askøy Bridge. Our ship is quite large, so we will barely fit beneath it—we might even graze it slightly with our funnel… No, Captain Peppas has promised that everything will be fine, especially since we have taken a pilot on board to guide us through the treacherous waters of Byfjorden and Hjeltefjorden. We have 32 nautical miles to cover before reaching the open sea.

W wędrówce przez niezliczone fiordy będziemy przepływać pod mostem Askøy. Nasz statek jest dość duży, więc ledwo się pod tym mostem zmieścimy. Może nawet zawadzimy lekko kominem… Nie, kapitan Peppas obiecał, że wszystko będzie dobrze, tym bardziej, że przyjęliśmy na pokład pilota, który ma nas przeprowadzić przez zdradzieckie skały Byfjorden i Hjeltefjorden. Mamy do przepłynięcia 32 mile morskie, zanim znajdziemy się na pełnym morzu.

There it is! It appeared like a thin line on the horizon: / Jest! Pojawił się jak cienka kreska na horyzoncie:

We’re getting closer; we’ll soon know if we’ll fit—or if we’ll damage the chimney or the bridge… / Zbliżamy się, zaraz będzie wiadomo, czy się zmieścimy, czy nie uszkodzimy komina, albo mostu…

We made it! But it was a really close call. And the bridge looks nice from underneath, too: / Udało się! Ale naprawdę mało brakowało. A most od spodu też jest ładny:

We’ll be navigating through thousands of islands now. But right now, I have to go to a formal dinner. I love these galas, but today I’d rather be taking in the scenery. / Będziemy teraz lawirować wśród tysięcy wysp. Ale teraz muszę iść na kolację typu „formal”. Uwielbiam te gale, ale dziś wolałabym oglądać widoki.

Rosenkrantz and others—or what to see in Bergen (continued) / Rozenkrantz i inni, czyli co zwiedzić w Bergen c.d.

The Fløibanen Funicular – a rail line up Mount Fløien – is located about 150 meters from the fish market and the Bryggen waterfront. The cars look like ordinary buses (perhaps they actually are?) and climb to an altitude of around 320 meters above sea level. The journey takes about 5–6 minutes, but the view from the top is magnificent. Round-trip ticket prices are 80 NOK for adults and 40 NOK for children; a ticket for two adults and two children costs 200 NOK. The cars depart every 15 minutes.

Fløibanen Funicular, czyli kolejka szynowa na górę Floien, jakieś 150 metrów od targu rybnego i nabrzeża Bryggen. Wagony wygladają jak normalne autobusy ( może to są normalne autobusy?), które wspinają się około 320 metrów nad poziom morza. Trwa to około 5-6 minut, ale widok ze szczytu jest wspaniały. Cena biletu w obie strony: 80,- NOK dla dorosłych, 40,- NOK dla dzieci. Dla 2 dorosłych z 2 dzieci: 200,- NOK. Wagony odjeżdżają co 15 minut.

Museums in Bergen / W Bergen jest kilka muzeów:

Permanenten, located on Nordahl Bruns Gate, is the Museum of Decorative Arts (of Western Norway). There, one can view exhibitions featuring items such as carpets, textiles, silverware, furniture, porcelain, traditional costumes, and toys.

Permanetan na ulicy Nordahl Bruns Gate to Muzeum Sztuk Dekoracyjnych (Zachodniej Norwegii). Możan zobaczyć tam ekspozycję m.in. dywanów, tkanin, wyrobów ze srebra, mebli, porcelany, tradycyjnych strojów i zabawek.

City Art Museum – primarily paintings, including several works by Edvard Munch. / Miejskie Muzeum Sztuki – głównie malarstwo, w tym kilka prac Edwarda Muncha.

Sjøfartsmuseet – The Maritime Museum and the Historical Museum are located in the southern part of the city, on the university campus. They house artifacts from the Bronze Age and the Viking Age. It speaks for itself. / Muzeum Morskie i Muzeum Historyczne na południu miasta, na terenie Uniwersytetu. Posiada zabytki z ery brązu i ery Wikingów. Nic dodać nic ująć.

Never mind museums. In the photo below: art can be found everywhere, even at a sewer entrance: / Co tam muzea. Na zdjęciu poniżej: sztukę można znaleźć wszędzie, nawet na wejściu do kanału:

Troldhaugen – (Troll Hill) is located about 10 kilometers from Bergen. It is the home of composer Edvard Grieg and his wife Nina—a very cozy house in a beautiful setting. They lived there from 1885 until his death in 1907. Grieg achieved fame during his lifetime, so the house-museum displays his awards and trophies, as well as a Steinway piano. Hmm.Wzgórze Trola, około 10 kilometrów od Bergen. To dom kompozytora Edwarda Griega i jego żony Niny, bardzo przytulny i ładnie położony. Mieszkali w nim od 1885 do jego śmierci w 1907. Griegowi udało się zostać sławnym jeszcze za życia, więc dom-muzeum zawiera jego nagrody i trofea, a także fortepian Steinway. Hm.

Time to head back to the city center. Below: Z. is really getting into the locals’ laid-back rhythm of life. Little does he know he’s about to catch a runny nose:Pora wracać do centrum. / Poniżej: Z. świetnie się wczuwa w luzacki rytm życia mieszkańców. Jeszcze nie wie, że za chwilę dostanie kataru:

Once you’ve visited all the museums and cultural attractions, and taken in the sights of the surrounding fjords and wildlife, it’s time for… shopping! The best place for this is Torgalmenningen, a large pedestrian-only street. It’s easy to find from the fish market—if you stand facing the bay, it’s right there on your left. You can find everything Norway has to offer there, including local handicrafts. We recommend the trolls; they always make a lovely gift. 😉

Kiedy już odwiedzimy te wszystkie muzea, atrakcje kulturalne, napatrzymy się na okoliczne fiordy i inne zwierzęta, nadchodzi czas na … zakupy!!! Najlepszym miejscem do tego celu jest Torgalmeiningen, wielka ulica zamknięta dla samochodów. Łatwo na nią trafić z targu rybnego – stojąc przodem do zatoki mamy ją dokładnie z lewej strony. Jest tam wszystko co w Norwegii można kupić, łącznie z lokalnymi wyrobami rękodzieła. Polecamy trolle, są zawsze miłym prezentem 😉

To be honest, we wouldn’t have come to Torgalmeiningen if the sound of wind instruments hadn’t drawn us in. It turned out the instruments were being played by a lovely orchestra made up entirely of blondes (where do they find all those blondes?) dressed in little red jackets. The cheerful sounds of marches, played one after another, lifted our spirits. The photo below shows the past and future of this wonderful country:

Szczerze mówiąc nie przyszlibyśmy na Torgalmeiningen, gdyby nie zwabiła nas muzyka instrumentów dętych. Okazało się, że na owych instrumentach gra śliczna orkiestra złożona z samych blondynek (skąd oni biorą te wszystkie blondynki?) ubranych w czerwone kubraczki. Wesołe dźwięki marszy, granych jeden po drugim sprawiły, że serca nam urosły. Na zdjęciu poniżej widać przeszłość i przyszłość tego wspaniałego kraju:

Above: Norway’s past and future – rugged warriors and a lovely orchestra on Torgalmeningen Street in Bergen. / Powyżej: przeszłość i przyszłość Norwegii – surowi woje i śliczna orkiestra na ulicy Torgalmeningen w Bergen

Rosenkrantz and others—or what to see in Bergen (continued) / Rozenkrantz i inni, czyli co zwiedzić w Bergen c.d.

Bryggen and medieval houses / Bryggen i średniowieczne domy;

Bryggen has a truly special atmosphere. It turned out that behind the colorful facades of the houses lay a continuation of the medieval world…

Bryggen naprawdę ma klimat. Okazało się, że za kolorowymi fasadami kolorowych domów kryje się dalszy ciąg średniowiecznego świata…

We had no idea—really. I spotted a narrow passageway at the last moment, having been busy looking at uninteresting shop windows. And suddenly… the entrance to Diagon Alley!

Nie mieliśmy o tym pojęcia, naprawdę. Zauważyłam wąskie przejście w ostatniej chwili, zajęta oglądaniem nieciekawych wystaw. I nagle… wejście na ulicę Pokątną!

A narrow street lined with tiny shops selling mostly handicrafts—ceramics, doilies, small tablecloths, figurines, and animal remains—and, of course, teeming with throngs of tourists who seem out of place there. A few stone wells, surrounded by tile-roofed cottages. The houses are all made of wood that smells like… old wood, yet this only adds to the place’s charm. It’s like walking past a pastry shop—you simply can’t resist.

Wąska uliczka z malutkimi sklepikami, sprzedającymi głównie rękodzieło: ceramika, serwetki, obrusiki, figurki, pozostałości z trupów zwierząt i oczywiście tłumy turystów, którzy tam nie pasują. Kilka kamiennych studni, otoczonych przez domki kryte dachówką. Wszystkie domki są z drewna, które pachnie jak… stare drewno, ale podnosi to atrakcyjność tego miejsca. To tak jak dla niektórych przechodzenie obok ciastkarni… nie oprzesz się.

The colorful Bryggen buildings seen from the waterfront. / Kolorowe kamienice Bryggen widziane z nabrzeża.

Nearby, at the very end of Vågen on its northeastern side, lies Torget – also known as Fisketorvet, or the Fish Market. In addition to fish, fruit and flowers are sold there. It is well worth soaking up the atmosphere.

Niedaleko, na samym końcu Vågen, po jego północno-wschodniej stronie umiejscowił się Torget, znany również jako Fisketorvet, czyli Plac Rybny. Oprócz ryb sprzedają tam też owoce i kwiaty. Warto p o c z u ć ten klimat.

To be continued / c.d.n.

Rosenkrantz and others: what to see in Bergen / Rozenkrantz i inni, czyli co zwiedzić w Bergen

Bergen greeted us with light rain and grey skies, and somehow it didn’t exactly inspire optimism. Z. decided to lug an umbrella around, as if we didn’t have warm jackets or anything. I’m more worried about the heat than a bit of drizzle.

Bergen przywitało nas lekkim deszczem i szarością i jakoś tak nie nastrajało optymistycznie. Z. postanowił targać parasol, jakbyśmy nie mieli ciepłych kurtek ani nic. Bardziej obawiam się gorąca niż jakiejś mżawki.

Not far from the harbor, on Slottsgate, lies Bergen’s first attraction: /Niedaleko portu, przy ulicy Slottsgate jest pierwsza atrakcja Bergen:

Håkonshallen is part of the Bergen fortress, built in the 13th century as a royal ceremonial hall. It was first used for such events by King Magnus Håkonsson and the Danish Princess Ingeborg; the celebration was quite a bash, lasting three days and two nights and attended by over a thousand guests. In the 16th century, the Danish governor Erik Rosenkrantz commissioned Scottish architects to build a stone tower housing both dungeons (grim) and the governor’s apartments (cozy), with cannon emplacements on the upper level. In 1944, a Danish ammunition ship exploded in the nearby harbor, causing extensive damage. Both the tower and the hall were subsequently rebuilt, and since 1966, the site has been one of Bergen’s tourist attractions.

Håkonshallen: część fortecy Bergen, zbudowana w 13 wieku jako dwór królewski służący do ceremonii. Pierwszy raz został użyty do tych celów przez króla Magnusa Håkonsson i księżniczkę duńską Ingeborg. Imprezka była niezła, bo trwała 3 dni i 2 noce, a gości przybyło ponad 1000. W 16 wieku duński gubernator Erik Rozenkrantz zlecił szkockim architektom budowę kamiennej wieży, w której zmieściły się i lochy (dzikie), i gubernatorskie apartamenty (przytulne), a na wyższym poziomie stanowiska armat. W 1944 roku duński statek z amunicją eksplodował w pobliskim porcie, co spowodowało ogromne szkody. Wieżę i dwór odbudowano, a od 1966 roku jest jedną z atrakcji turystycznych Bergen.

Below: Håkon’s Hall in Bergen. I’m staring at the Rosenkrantz Tower. / Poniżej: Bergen Hakonshallen. Gapię się na wieżę Rosenktantza.

Near the fortress, also on the northern side of Vågen, stands the oldest building in Bergen: / Nieopodal fortecy, również po północnej stronie Vågen stoi najstarsza budowla w Bergen:

Mariakirke – St. Mary’s Church – was built in the 12th century in the Romanesque style, the only one considered proper and prevailing at the time. Over the centuries, it acquired a Gothic choir and a Baroque pulpit. For three centuries, it served as the parish church for Hanseatic merchants.

Mariakirke – kościół św. Marii. Zbudowano go w 12 wieku, w stylu romańskim, czyli jedynym słusznym i obowiązującym w tamtych czasach. W ciągu wieków istnienia dostał gotycki chór i barokową ambonę. Przez 3 wieki był kościłem parafialnym dla hanzeatyckich kupców.

We continue along the northern side of the harbor and unexpectedly find ourselves at Bergen’s biggest tourist attraction: the waterfront known as Bryggen. These are the warehouses and merchant houses from the era of the Hanseatic League. The original structures were destroyed by fire; the current ones are stone replicas. The Hanseatic Museum is housed in the only original building, which dates back to the 18th century. The ground floor served as a storage area for goods, while the first floor contained the living room and offices. The top floor held the merchants’ sleeping quarters—tiny cubicles that could fit nothing more than a bed.

Idziemy dalej wzdłuż północnej strony portu i niespodziewanie wkraczamy do największej atrakcji turystycznej Bergen: nabrzeża zwanego Bryggen. Są to magazyny i domy kupców z czasów Ligi Hanzeatyckiej. Te stare zostały zniszczone przez ogień, te obecne są ich replikami z kamienia. W jedynym oryginalnym budynku z 18 wieku mieści się Muzeum Hanzeatyckie. Parter był składnicą towarów, na pierwszym piętrze mieścił się pokój dzienny i biura. Na najwyższym piętrze były sypialnie kupców – malutkie kliteczki, w których mieściło się tylko łóżko.

Below: behind Bryggen. / Poniżej: na tyłach Bryggen.

The guests were forbidden to heat their quarters or even light them, for fear of fire. Merchants remained celibate throughout their entire stay in Bergen. Well, it was a harsh law, but the law nonetheless.

Gościom nie wolno było ogrzewać pomieszczeń, ani nawet ich oświetlać, w obawie przed ogniem. Kupcy pozostawali w celibacie przez cały okres pobytu Bergen. Cóż, twarde prawo, ale prawo.

to be continued / c.d.n.

A pasture on the hills—or Bergen / Pastwisko na wzgórzach czyli Bergen

Saturday, June 23 / Sobota, 23 czerwca

Sunrise: 4:05 a.m., Sunset 11:17 p.m. / Wschód słońca: 4:05, zachód: 23:17

Temperature: approx. 15° / Temperatura: ok. 15°

Location: Bergen, Norway / Pozycja: Bergen, Norwegia

The city is known as the „Gateway to the Fjords,” though I prefer the name „City Between Seven Mountains”—a moniker intended to evoke a literary parallel to the seven hills of Rome. I am not sure if the comparison holds, however, as there is much debate about exactly which hills are meant; there seem to be more than seven of them.

Miasto nazywane jest „wrotami fiordów”, choć mnie bardziej podoba się „miasto między siedmioma górami”, co miało literacko nawiązywać do siedmiu wzgórz Rzymu. Nie wiem, czy nawiązało, bo wielu spiera się o to, o które właściwie wzgórza chodzi, bo jest ich chyba więcej niż siedem.

Like many Hanseatic cities, Bergen boasts a rich history. It was founded by Olav Kyrre (son of Harald—a detail for Scandinavian history enthusiasts) in 1070, reportedly five years after the end of the Viking Age (whatever that might mean, given that for some, the Viking Age never truly ends). In the 12th and 13th centuries, it served as the capital of Norway. This status was cemented by at least five royal coronations in the local cathedral—events of undeniable significance.

Bergen ma, jak wiele miast hanzeatyckich, bogatą historię. Zostało założone przez Olava Kyrre (syna Haralda – wiadomość dla pasjonatów historii Skandynawii) w 1070 roku, ponoć pięć lat po zakończeniu ery Wikingów (Cokolwiek to znaczy, bo dla niektórych era Wikingów nie kończy się nigdy). W 12 i 13 wieku stało się stolicą Norwegii. Fakt ten przypieczętowało co najmniej pięć koronacji królewskich w miejscowej katedrze, a obok takich wydarzeń nie można przejść obojętnie.

In the 14th century, Bergen became one of the major cities of the Hanseatic League, which was controlled by wealthy merchants from northern Germany. Even when the national capital was moved to Oslo and the Hanseatic League was in decline, nothing stopped the shrewd Norwegians from taking over the cod trade. The city flourished thanks to Catholics… but not in the way you might think.

W 14 wieku Bergen stało się jednym z największych miast Ligi Hanzeatyckiej, kontrolowanej przez bogatych kupców z północnych Niemiec. Kiedy stolica kraju została przeniesiona do Oslo, a Hanza chyliła się ku upadkowi nie przeszkodziło to sprytnym Norwegom w przejęciu handlu dorszem. Miasto rozkwitło dzięki katolikom… ale to nie to, co myślicie.

Catholics in Europe were required to fast on Fridays. Since fasting called for fish, and having settled on cod for their Friday penance, they inadvertently lined the pockets of those nasty Lutherans and Protestants. Today, fish remain important to Bergen, but the city’s primary wealth comes from tourism and—who would have thought—oil extracted from the North Sea.

Katolicy w Europie musieli pościć w piątki. Do postu zaś potrzebowali ryb, a upatrzywszy sobie dorsza na piątkowe umartwienie się, niechcący nabijali kabzę tym brzydkim luteranom i ewangelikom. Dzisiaj ryby są nadal ważne dla Bergen, ale główne bogactwo pochodzi z turystyki i… kto by pomyślał – z ropy wydobywanej na Morzu Północnym.

Below: the Vagen marina and bay, and on the opposite side, the rest of Bergen: / Poniżej: marina i zatoka Vagen, a po przeciwnej stronie jest dalszy ciąg Bergen: