Rejs statkiem wielkim lub małym. Kto o tym nie marzył, czytając o wielkich odkrywcach, dalekich lądach, skarbach ukrytych na bezludnych wyspach. Gdzie odnaleźć ślady romantyzmu ery żaglowców i odkrywania nowych lądów? Przecież nie w lotach samolotem.
22nd of June, Sunrise 3:30 a.m., Sunset 11:45 p.m. / Wschód słońca: 3:20, zachód słońca:23:45
Temperature: I don’t know, but it’s warm. It’s supposed to be 23 degrees at noon. It is incredibly sunny. / Temperatura: nie wiem, ale jest ciepło. W południe ma być 23 stopnie. Jest słonecznie jak nie wiem.
Position: Port of Molde, 62°45′ N / Pozycja: port w Molde, 62°45′ N
View of Romsdalfjord from the ship: / Widok ze statku na Romsdalfjord:
Molde – Romsdalfjord
Romsdalfjord from Molde
The mooring lines were cast off: / Cumy zostały rzucone:
We sailed into the port of Molde—a city that serves as Norway’s rose-growing hub, a fact that might come as a surprise given its latitude. Yet appearances can be deceiving, for Molde is shielded from harsh winters by the benevolent Gulf Stream and the surrounding forest-clad hills. It is situated along one of Norway’s most picturesque fjords, the Romsdalfjord. From the hills rising above the city, one can see 87 peaks of the Romsdal mountain range (though some claim there are as many as 222 of these snow-capped summits), and the view is magnificent—especially on a day like today.
Wpłynęliśmy do portu Molde – miasta, które jest norweskim centrum hodowli róż, co na tej szerokości geograficznej może budzić małe zdziwienie. Ale pozory mylą, bo Molde chroni przed surowymi zimami błogosławiony Golfstrom i okoliczne wzgórza pokryte lasami. Jest usytuowane wzdłuż jednego z najbardziej malowniczych fiordów Norwegii – Romsdalfjord. Ze wzgórz wznoszących się nad miastem można zobaczyć 87 szczytów łańcucha górskiego Romsdal (niektórzy twierdzą, że owych ośnieżonych szczytów jest 222) i jest to widok przecudny, zwłaszcza w dzień taki jak dziś.
Small islands where houses and boat moorings are hidden among the trees: / Małe wyspy, na których wśród drzew kryją się domy i przystanie łodzi:
The waters of the fjord are dotted with countless islands and islets. Small houses stand among the trees on the larger ones, with boat landings along the shores—the only means of transport between the islands and the city. The smaller islets are home to birds; occasionally, one can spot a boathouse or fallen tree trunks in the marshy ground.
Na wodach fiordu są niezliczone wyspy i wysepki. Na tych większych wśród drzew stoją nieduże domy, a przy brzegach są przystanie na łodzie – jedyny środek komunikacji między wyspami i miastem. Na tych mniejszych wysepkach mieszkają ptaki, czasem widać hangar na łódź, zwalone pnie drzew w bagnistym gruncie.
Peak hours on the water: / Godziny szczytu na wodzie:
Traffic on the fjord water
The water is bustling with activity—small white-and-blue ferries, laden with cars, construction machinery, people, and containers, glide swiftly past our port side, heading for the far shore of the fjord. Sailboats drift along, seemingly aimless, their passengers looking as though they lack absolutely nothing in life to be happy. Small motorboats hurry along; from the height of the tenth deck, they look like mice trying to escape a cat.
Ruch na wodzie jest duży – niewielkie, biało niebieskie promy wyładowane samochodami, maszynami budowlanymi, ludźmi i kontenerami suną szybko wzdłuż naszej bakburty zmierzając na drugą stronę fiordu. Żaglówki snują się pozornie bez celu, a ich pasażerowie wyglądają jakby niczego, absolutnie niczego w życiu nie brakowało im do szczęścia. Małe motorówki śpieszą się bardzo, a z wysokości 10 pokładu wyglądają jak myszki próbujące zwiać przed kotem.
Widok na miejski stadion:
Molde
Amidst all the small craft, our ship looks like a massive mother sow. Once again, the ship is the tallest structure in town, blocking the view. Fortunately, no one minds; sailors and powerboaters wave cheerfully at us. The ship is quite a spectacle for the guests at the waterfront hotel, too. They’ve flocked to their balconies to watch the crew bring out a red carpet, a sofa, and armchairs—hot chocolate awaits those returning on board. I almost envy myself…
Wśród tego całego drobiazgu nasz statek wygląda jak wielka maciora. Znów statek jest najwyższym budynkiem w mieście i zasłania widok. Na szczęście nikt się nie gniewa, a żeglarze i motorowodniacy machają do nas radośnie. Ale statek jest widokiem dla mieszkańców hotelu, który stoi przy nabrzeżu. Mieszkańcy wylegli na balkony, przyglądając się jak załoga wynosi czerwony dywan, kanapę i fotele – znów będzie gorąca czekolada dla powracających na pokład. Eh, sama sobie zazdroszczę…
Red carpet – this is where the hot chocolate will be waiting after returning from town: / Czerwony dywan – tu będzie gorąca czekolada po powrocie z miasta:
Celebrity Constellation in the port of Molde: once again the tallest building in the city: / Celebrity Constellation w porcie Molde: – znów najwyższy budynek w mieście:
The sun: it will set today—or rather, tomorrow—at 52 minutes past midnight. / Słońce: zajdzie dzisiaj, a właściwie jutro 52 minuty po północy.
Temperature: 8°C, not a trace of sun. / Tempertaura: 8° C, ani śladu słońca.
Location: Road to Molde / Pozycja: droga do Molde
Another day at sea. I like days at sea because you can do nothing and eat all day, reading or meeting new people in between. I keep running into people I’ve never seen before—but then again, when there are over 2,000 people in one place, the chances of meeting someone new are huge. Most of the passengers have relaxed by now; even the Chinese travelers have started smiling and saying „good morning.”
Kolejny dzień na morzu. Lubię dni na morzu, bo można nic nie robić i jeść cały dzień, w przerwach czytać albo poznawać nowych ludzi. Ciągle natykam się na kogoś, kogo nigdy wcześniej nie widziałam, ale kiedy w jednym miejscu jest ponad 2000 osób, to prawdopodobieństwo spotkania kogoś nowego jest ogromne. Większość pasażerów już się wyluzowała, nawet Chińczycy zaczęli się uśmiechać i mówić „dzień dobry”.
Many people traveled to Amsterdam from distant corners of the world to take part in this cruise. Australians and New Zealanders, Chinese and Singaporeans, South Africans, and a couple from Puerto Rico arrived specifically for the voyage—not to mention Jamaicans, Americans, and a large group of Canadians.
Wielu ludzi przyjechało do Amsterdamu z odległych zakątków świata, żeby uczestniczyć w tym rejsie. Przyjechali specjalnie na ten rejs Australijczycy i Nowozelandczycy, Chińczycy i mieszkańcy Singapuru, RPA i para z Puerto Rico, nie wspominając o Jamajczykach, Amerykanach i silnej grupie Kanadyjczyków.
Załoga jest super i o ile nie są to drobne, wystraszone dziewczyny mające służbę w damskich toaletach, to każdy członek załogi jest zadowolony, kiedy może sobie pogadać i opowiedzieć swoją historię. A ja lubię słuchać…
Brunch at Celebrity Constellation
In any case, there was a slight break in the routine today: a brunch was being held in the San Marco, the ship’s largest restaurant. We spent four hours at the table eating and chatting with a Japanese-Chinese team from Singapore and a couple from Scotland about our respective countries. As for my preferences, Singapore definitely won out. Now I get what the whole brunch thing is about. The food exceeded expectations, the décor of the room and tables—and the appearance of the waiters—was magnificent, and as for the company… we could easily have happily spent another three hours with them.
W każdym razie dziś „odbyło się” małe odstępstwo od rutyny: w największej statkowej restauracji San Marco organizowany był brunch. Spędziliśmy przy stole 4 godziny jedząc i gadając z japońsko-chińskim teamem z Singapuru i parą ze Szkocji o naszych krajach. Jeśli chodzi o moje wymagania, to Singapur zdecydowanie wygrał. Teraz już wiem, o co chodzi z tymi brunchami. Żarcie przerosło oczekiwania, wystrój sali, stołów, kelnerów był wspaniały, a towarzystwo… spokojnie wytrzymalibyśmy z nimi jeszcze ze 3 godziny.
As you know, I keep an eye out for a spray of water and a massive body at every opportunity. So, there I was, sitting on Deck 10 and scanning the sea’s surface, when suddenly—amidst the dark waves—I spotted a pod of dolphins! There were about twenty of them, and they were nearly black. They were swimming very fast from west to east (swimming like dolphins, of course), surfacing only briefly before remaining visible for a moment just beneath the water. They passed the ship’s stern without paying it the slightest bit of attention; the whole encounter lasted just over ten seconds. I had no idea they were so fast, though I knew they were beautiful. I rushed to the window, gasping with delight, trying to spot any stragglers, but none appeared.
Jak wiecie, przy każdej okazji wypatruję fontanny wody i wielkiego cielska. Siedziałam więc sobie na 10 pokładzie, penetrując wzrokiem powierzchnię morza i nagle wśród ciemnych fal zobaczyłam stado delfinów! Stado miało około 20 sztuk, były prawie czarne. Płynęły bardzo szybko z zachodu na wschód (oczywiście delfinem), wynurzały się tylko na chwilę, a potem było je widać przez moment tuż pod powierzchnią wody. Minęły statek od strony rufy, nie zwracając na niego najmniejszej uwagi, a wszystko to trwało kilkanaście sekund. Nie miałam pojęcia, że są tak szybkie, ale wiedziałam, że są piękne. Rzuciłam się do okna jęcząc z zachwytu, próbując wypatrzeć jakiegoś marudera, ale nie pojawiły się więcej.
We have crossed the 66th parallel north—the Arctic Circle. Summer is returning. / Przekroczyliśmy 66 stopień szerokości geograficznej północnej, czyli krąg polarny. Wraca lato.
Sunshine at last! The surface of the sea glistens like a vast sheet of glitter. Emptiness all around. After a few days’ absence, this is exactly what the sun looks like: / Nareszcie słońce! Powierzchnia morza lśni jak wielka płachta brokatu. Wokół pustka. Po kilku dniach nieobecności słońce wyglada właśnie tak:
Just past midnight, off the coast of Trondheim. Sunset chasers have flocked to the deck:
Sunset on Polar Ring
The sun has just set. For the first time in a week. Night has returned. / Właśnie zaszło słońce. Pierwszy raz od tygodnia. Wróciła noc.
71° 10′ 21” – this is the latitude of the North Cape (Nordkapp). It lies roughly halfway between Oslo and the North Pole. Anyone who scraped a passing grade in geography likely remembers it as the northernmost point in Europe… but that isn’t actually true. The headland of Knivskjellodden lies one kilometer further north, but because it lacked the necessary clout and publicity—and the view from there isn’t quite as spectacular—it never made the cut as a tourist attraction.
71 ° 10′ 21” – na tej szerokości geograficznej leży North Cape, Nordkapp, Przylądek Północny. To mniej więcej połowa drogi między Oslo a Biegunem Północnym. Jeśli ktoś miał chociaż tróję z geografii, to zapewne pamięta, że jest to najdalej na północ wysunięty punkt Europy… ale to nieprawda. O jeden kilometr dalej na północ leży przylądek Knivskjellodden, ale ponieważ nie miał siły przebicia i odpowiedniej reklamy, a w dodatku widok z niego nie jest tak spektakularny, więc się nie załapał na atrakcję turystyczną.
View from Honnigsvag
The North Cape, accessible via an undersea tunnel, sits atop a 300-meter cliff offering a sweeping view of the Barents Sea in good weather. You have to be lucky to catch such conditions, however, as the area is often shrouded in thick fog—which envelops everything, including the famous „Children of the Earth” monument. Designed by seven children from different corners of the globe (Japan, Tanzania, Brazil, Thailand, Italy, the Soviet Union, and the USA), the monument was erected in 1988 and symbolizes Hope, Joy, Harmony, and Friendship. When it does emerge from the fog, it looks magnificent.
Przylądek Północny, na który wiedzie podmorski tunel jest umieszczony” na 300-metrowym klifie, z którego przy dobrej pogodzie widać kawał Morza Barentsa. Trzeba być szczęściarzem, żeby trafić na dobrą pogodę, bo zwykle można zobaczyć tam mgłę, szczelnie otulającą wszystko, łącznie ze słynnym monumentem „Dzieci Ziemi”, zaprojektowany przez siedmioro dzieci z siedmiu zakątków świata (z Japonii, Tanzanii, Brazylii, Tajlandii, Włoch, Związku Radzieckiego i USA). Pomnik został wzniesiony w 1988 roku i symbolizuje Nadzieję, Radość, Zgodę i Przyjaźń. Jeśli go widać we mgle, to wygląda wspaniale.
If you are lucky, you might see herds of reindeer swimming across the strait connecting the mainland to the island of Magerøya—a distance of about a kilometer. Every spring (in May), around 5,000 of them arrive to graze on the rocky island, which is rich in lichens and wildflowers, before returning to the mainland in September.
Jeśli ma się szczęście, można zobaczyć stada reniferów, które płyną około kilometra, pokonując cieśninę łączącą ląd stały z wyspą Mageroy. Każdej wiosny (czyli w maju) przybywa ich tu około 5 tysięcy, żeby paść się na skalistej wyspie pełnej porostów i dzikich kwiatów, a we wrześniu wrócić na stały ląd.
Nordcapp: the statue and the mist / pomnik i mgła:
Nordcapp
Perched on the cliff is Nordkapphallen, a year-round tourist center. There, you can buy souvenirs, dine in a 250-seat restaurant boasting the most beautiful view of the Arctic Ocean, and visit the coffee house (not to be confused with a „coffee shop”) and the post office. / Na klifie jest Nordkapphallen, centrum turystyczne otwarte cały rok. Można kupić tam pamiątki, zjeść posiłek w restauracji na 250 osób), szczycącej się najpiękniejszym widokiem na Ocean Arktyczny, jest coffee house (nie mylić z coffee shop) i poczta.
Nordkapp lies about 16 kilometers from Honningsvåg—a distance we ultimately failed to cover. The protagonist of this story is Z., who, upon boarding, became the proud owner—or rather, the renter—of a cabin safe. He would open and close it several times a day, chanting a mantra like a prayer: „Don’t mess up the combination, especially when locking it.” And mess it up he did. At first, he wouldn’t admit it; he just stood quietly in front of the vault, trying to guess the magic code. It took a long time—suspiciously long—before he finally confessed he was trying to punch in the last two digits, which he had mixed up.
Nordkapp jest w odległości około 16 kilometrów od Honningsvåg i to była to odległość, której nie udało nam się pokonać. Bohaterem historii jest Z., który w momencie zaokrętowania został szczęśliwym posiadaczem, a właściwie dzierżawcą kajutowego sejfu. Otwierał go sobie i zamykał kilka razy dziennie, klepiąc przy tym jak pacierz „nie pomylić kombinacji, zwłaszcza kiedy się zamyka”. I pomylił. Najpierw nie chciał się przyznać, stojąc cichutko przed sezamem, usiłując odgadnąć zaklęcie. Trwało to długo, podejrzanie długo, więc w końcu się przyznał, że usiłuje wklepać dwie ostatnie cyfry, które pomylił.
„Maybe I’ll ask someone from the staff to open it?” I asked hesitantly. „Oh, come on—how?”
– Może poproszę kogoś z obsługi, żeby otworzył? – spytałam nieśmiało. No co ty, jak?
„On foot, of course. I’ll go to the front desk and say we can’t open the safe. Do you think you’re the first person this has happened to?” I try to reassure him.
– No na nogach. Pójdę do recepcji i powiem, że nie możemy otworzyć sejfu. Myślisz, że tobie pierwszemu się to przydarzyło? – próbuję go pocieszyć.
-No, I’ll give it another try. / – Nie, jeszcze spróbuję.
Another ten minutes passed; I was even starting to get drawn into the movie playing on the cabin TV. Then I heard increasingly loud rumbling sounds; Z. emerged from the closet and suggested I ask at reception after all. Five minutes later, an officer arrived—a technician, judging by the ship’s-propeller insignia on his epaulettes. He opened the safe with a key card in two seconds flat, but we had already missed the bus to the North Cape.
Minęło kolejne 10 minut, zaczął mnie nawet wciągać film w pokładowej TV. Słyszę coraz głośniejsze pomruki, Z. wyłania się z szafy i sugeruje, żebym jednak spytała w recepcji. Po pięciu minutach przyszedł oficer z naszywką śruby okrętowej na pagonach, znaczy techniczny. Kartą magnetyczną otworzył sejf w dwie sekundy, ale na autobus na Nordkapp już nie zdążyliśmy.
A Lappish shop in Honningsvåg: / Lapoński sklep w Honnigsvag:
Lapp shop in Honningsvag
CULINARY: The main culinary attraction is stockfish—dried, unsalted fish, usually cod. Cloudberries are also popular; these are fruits that resemble blackberries and raspberries in appearance but are orange.
KULINARIA: Główną atrakcją kulinarną jest stockfish, czyli suszona, niesolona ryba, zwykle dorsz. Popularne są też „cloudberries” (nie znam polskiego odpowiednika), owoce, które przypominają wyglądem jeżynę i malinę, ale są pomarańczowe.
Goodbye Honnigsvag / Do widzenia Honningsvag:
Goodbye Honigsvag
SHOPPING: It is worth buying wool products—including sweaters, though the latter were not particularly impressive—at the souvenir shops. Local artists craft leather belts, shoes, and wallets, as well as bone and stone carvings. You will certainly come across stalls run by Sami women in traditional attire; they primarily sell seal and reindeer hides, antlers and other animal by-products, small carved stones, and dolls dressed in traditional Sami clothing. Many shops display „Tax Free” signs, and you can claim a VAT refund at port offices or the airport before you leave.
ZAKUPY: w sklepach z pamiątkami warto kupić wyroby z wełny, w tym swetry, choć te ostatnie nie były za ciekawe. Lokalni artyści wykonują paski, buty, portfele ze skóry, rzeźby w kości i kamieniu. Na pewno będą kramy prowadzone przez lapońskie kobiety w tradycyjnych strojach. Można u nich kupić głównie skóry fok i reniferów, rogi i inne pozostałości zwierząt, małe rzeźbione kamyczki i lalki w lapońskich strojach. Wiele sklepów ma tabliczki „tax free”, a przed odjazdem można dostać zwrot podatku VAT w biurach w porcie, albo na lotnisku.
Even though it is warmer here than on Spitsbergen, it feels colder. It is the humidity—misty, cold, and grey—that is to blame. The greenery of the steep hills surrounding the town is lost within it.
Mimo że jest cieplej niż na Spitsbergenie, to jest zimniej. To sprawka wilgoci, mglistej, zimnej i szarej. Ginie w niej zieleń stromych wzgórz okalających miasteczko.
Z. admires marvels of motor sports—Ski-Doos (as they call them in Canada), and so on. The shop is called „Adventures at 71° North.” / Z. podziwia cuda motoryzacji – ski-doo (jak mówią w Kanadzie) itd. Sklep nazywa się „Przygody na 71* północ”.
Honnigsvag
The tender boat docked at the pier right near the main street. Up close, Honningswåg doesn’t look quite so charming anymore. It is drab and grey, consisting of a single street riddled with potholes—reminiscent of Polish roads—and the colorful houses turn out not to be all that colorful after all. I may be nitpicking, but if a thousand ships packed with people arrive here during the season, and if just one in five visitors spends the equivalent of a mere five euros, that leaves at least five million euros in the settlement. For ten percent of that money, they could repair the plaster, patch the road, and paint over the unsightly stains on the walls—at least on the street-facing sides. Some windows feature pretty curtains and displays of flowers or figurines, while others are covered by old bedspreads and other hideous rags. The town could also invest in some greenery, given that the residents seem to cultivate nothing but weeds and assorted trash in their gardens.
Szalupa przybiła do pomostu prawie przy głównej ulicy. Z bliska Honningswåg nie wygląda już tak uroczo. Jest smutne i szare, składa się z jednej ulicy w której są dziury jak na polskich drogach, a kolorowe domki okazują się nie takie znów kolorowe. Czepiam się, ale jeśli przypływa tu w sezonie te 1000 statków wypełnionych ludźmi i jeśli co piąty z nich zostawi równowartość chociaż 5-ciu euro, to w tej osadzie zostaje co najmniej 5 milionów euro. Mogliby za 10 % tej kasy naprawić tynki, załatać drogę i pomalować paskudne plamy na murach chociaż od strony ulic(y). W niektórych oknach wiszą ładne firanki, stoją jakieś kwiatki czy figurki, a inne są zakryte jakimiś starymi narzutami i innymi paskudnymi szmatami. Miasto mogłoby też zainwestować w jakąś roślinność, bo mieszkańcy hodują w ogródkach chwasty i śmieci różnego pochodzenia.
The main street in Honningsvåg: / Główna ulica w Honnigsvag:
Main street in Honnigsvag
It seems like most residents couldn’t care less about aesthetics, and that really pisses me off, because this could genuinely be a lovely little town. Then again, maybe I’m just warped—spoiled by the breathtaking beauty of those German medieval gems, where every single detail is perfected to the nth degree. In this northern showcase of Norway, there’s precious little I’d call stunning.
Wygląda na to, że większość mieszkańców ma w dupie estetykę i strasznie mnie to wkurza, bo to naprawdę mogłoby być śliczne miasteczko. Ale może jestem spaczona i rozpieszczona przez zapierającą dech urodę niemieckich cudeniek średniowiecznej architektury, gdzie każdy szczegół jest dopieszczony do granic możliwości. A w tej północnej wizytówce Norwegii niewiele jest rzeczy, które uznałabym za zachwycające.
View from the hills surrounding Honningsvåg: / Widok ze wzgórz otaczających Honnigsvag:
On the other hand, right at the port, there is the Arctico Ice Bar; the alcohol there is the most expensive in the world, but everything is made from ice sourced from the lakes of Sápmi—the bar, sculptures, movie screen, fur-covered chairs, tables, and even the glasses. The ticket price includes a red thermal cape with a hood and two drinks—non-alcoholic ones, including one served in an ice glass that you cannot even keep as a souvenir.
Ale za to już w porcie mają tu Arctico Ice Bar, gdzie alkohol jest najdroższy na świecie, ale za to wszystko jest zrobione z lodu pochodzącego z jezior Sapmi: bar, rzeźby, ekran do filmów, krzesła przykryte skórami, stoliki, kieliszki… W cenę biletu wliczone jest: termiczne, czerwone ubranko w formie peleryny z kapturem i dwa drinki… bezalkoholowe, w tym jeden w szklance z lodu, której nawet nie można zabrać na pamiątkę.
INFO: Arctico Ice Bar is open: from April 1 to May 15, 11:00 AM – 4:00 PM. Between May 16 and 31: 10:00 AM – 7:00 PM. Between June 1 and August 15: 10:00 AM – 9:00 PM. Between August 16 and 31: 10:00 AM – 7:30 PM. From September 1 to October 10: 11:00 AM – 3:00 PM. The adult ticket price is 130 NOK.
INFO: Arctico Ice Bar jest otwarty: od 1 kwietnia do 15 maja w godz. 11 – 16. Między 16 a 31 maja: 10-19. Między 1 czerwca a 15 sierpnia: 10-21. Między 16 a 31 sierpnia: 10-19:30. Od 1 września do 10 października: 11-15. Cena biletu dla dorosłych to 130,- NOK.
We head right along the main street. We pass shops selling essentials for the locals, a few restaurants, and, of course, souvenir shops. Z. hates shopping, but since it’s bitterly cold, he graciously keeps me company—and discovers a beautiful, hand-woven blanket featuring stylized reindeer, but the price…
Idziemy główną ulicą w prawo. Mijamy sklepy z niezbędnymi dla mieszkańców rzeczami, kilka restauracji i oczywiście sklepy z pamiątkami. Z. nie cierpi łażenia po sklepach, ale ponieważ jest okropnie zimno, więc łaskawie towarzyszy mi i odkrywa przepiękny, ręcznie tkany koc w stylizowane renifery, ale cena…
The „center” ends very quickly; the street grows narrower and more potholed. On the left stands a small white church, rebuilt after a fire during World War II.
„Centrum” kończy się szybciutko, ulica staje się węższa i bardziej dziurawa. Po lewej stronie stoi biały kościółek odbudowany po pożarze w czasie II wojny.
Little church in Honnigsvag
On the steep hillside, I spot a herd of grey-white creatures. / Na stromym stoku wzgórza dostrzegam stado siwobiałych stworzeń.
„Sheep!” I announce joyfully, for I am delighted by every live animal I encounter in its natural habitat.
– Owce! – oznajmiam radośnie, bo cieszy mnie każde napotkane żywe zwierzę w naturalnych warunkach.
„Sheep?” Zbig asks incredulously, his gaze following my finger as I point high up the hill.
– Owce? – nie dowierza Zbig, podążając wzrokiem za moim palcem, skierowanym wysoko na wzgórze.
„Not sheep?” A doubt crossed my mind, but then the synapses in my brain instantly connected with the right center. „Oh my god—reindeer!”
– Nie owce? – dopada mnie wątpliwość, ale zaraz synapsy w moim mózgu połączyły się z odpowiednim ośrodkiem. – O matko, renifery!
Reindeers in Honnigsvag
We leave the little church and the grazing herd behind and walk another kilometer to the edge of the town. The view of the bay is stunning—provided your gaze doesn’t snag on the nearby backyards (see above). The reindeer climbed to the top and soon disappeared, so that was the end of the show. We pass the marina and head in the opposite direction. Passing the port on our left, we reach the other end of town, where the landscape is wilder—and, unfortunately, the sidewalk comes to an end.
Zostawiamy kościółek i pasące się stado i idziemy kilometr dalej, aż na kraniec miasteczka. Widok na zatokę jest przepiękny, o ile nie zahacza się wzrokiem o przydomowe ogródki (patrz wyżej). Renifery wlazły na szczyt i wkrótce zniknęły, więc koniec atrakcji. Mijamy przystań i idziemy w drugą stronę. Po lewej mijamy port i dochodzimy na drugi kraniec miasta, gdzie jest bardziej dziko i niestety kończy się chodnik.
Honnigsvag
Since we don’t want to end up under the wheels of quad bikes and buses, we head to the port—a place of major attractions and unforgettable experiences. / Ponieważ my nie chcemy skończyć pod kołami quadów i autobusów, idziemy do portu – miejsca największych atrakcji i niezapomnianych wrażeń.
Honnigsvag and house by the bay.
First and foremost, there is the museum, which features a single computer station. But never mind the museum! The port is teeming with trolls—creatures that presumably failed to hide from the daylight in time and turned to stone. And there they stand in the centers of many Norwegian towns, posing for tourists’ photos.
Przede wszystkim muzeum, gdzie jest jedno stanowisko z komputerem. Ale co tam muzeum! Port roi się od trolli, które zapewne nie zdążyły się schować przed światłem dnia i zamieniły się w kamień. I tak sobie stoją w centrum wielu norweskich miasteczek, dając się fotografować turystom.
Honnigsvag and Mr. Troll
And there is a monument to a legend—the heroic dog Bamse (1937 – July 22, 1944). / No i jest pomnik legendy – bohaterskiego psa Bamse (1937 – 22 lipiec 1944).
Bamse, a St. Bernard, was enlisted for service on the ship Thorodd alongside his owner, Captain Hafto, prior to the German invasion of Norway. The Thorodd was one of thirteen Norwegian vessels that escaped to Great Britain following Norway’s defeat. The ship spent the war stationed in Dundee, operating as a minesweeper. Bamse’s exploits were remarkable: he saved a drowning sailor and defended another from an attacker armed with a knife. He had a habit of breaking up fights between sailors—resting his paws on their shoulders and waiting for them to calm down before escorting them back to the ship—and would fetch sailors from local pubs when their watch was due to begin. He would take the city bus to more distant locations, and the crew had to chip in to buy him a monthly pass. The crew even fashioned a helmet for him, as he preferred to spend his time near the ship’s guns during voyages.
Bernardyn Bamse, (norweski Misiek) został powołany do służby na statku Thorodd wraz ze swoim panem, kapitanem Hafto przed inwazją niemiecką na Norwegię. Thorodd był jednym z 13 statków norweskiej floty, które po klęsce Norwegii zwiały do Wielkiej Brytanii. Wojnę statek spędził w Dundee, pływając jako trałowiec. Dokonania Bamse są niebagatelne: uratowanie tonącego marynarza, obrona innego przed napastnikiem uzbrojonym w nóż. Miał zwyczaj rozdzielania walczących marynarzy (opierał się łapami na ich ramionach i czekał, aż się uspokoją, a potem prowadził ich z powrotem na statek), zabierał z knajp marynarzy, którzy mieli zacząć wachtę. Do odleglejszych miejsc jeździł miejskim autobusem i załoga musiała się złożyć na bilet miesięczny dla niego. Załoga zrobił mu również hełm, ponieważ w czasie rejsów przebywał najchętniej przy działach.
Bamse the Hero
Bamse died of a heart attack in the port of Montrose, Scotland. Hundreds of Norwegian sailors, Allied soldiers, and residents of Dundee and Montrose bade him farewell with honors at his funeral. His photograph—showing him wearing a Royal Norwegian Navy sailor’s cap made especially for him—appeared on Christmas and Easter postcards sent to „lift spirits.”
Bamse zmarł na atak serca w porcie Montrose w Szkocji. Na pogrzebie żegnało go z honorami setki norweskich marynarzy, żołnierze alianccy, mieszkańcy Dundee i Montrose. Jego zdjęcie w zrobionej specjalnie dla niego marynarskiej czapce Royal Norwegian Navy znalazło się na bożonarodzeniowych i wielkanocnych pocztówkach wysyłanych „ku pokrzepieniu serc”.
The Bamse statue in Honningsvåg faces southwest, whereas his statue in Montrose looks northeast…Bamse na pomniku w Honningsvag patrzy na południowy-zachód, gdzie jego postać na pomniku w Montrose spogląda na północny-wschód…
Sun: 24 hours above the horizon / Słońce: 24 godziny nad horyzontem
Temperature: 5°C, heavy cloud cover, and fog as thick as cream. / Temperatura: 5 st. C, duże zachmurzenie i mgła jak śmietana
Location: Port of Honningsvåg, Norway / Pozycja: port Honningsvag, Norwegia
Honningsvåg roadstead: / Reda portu Honnigsvag:
Honnigsvag Harbour
We’ve been anchored off the port of Honningsvåg since 7:00 a.m. Unfortunately, there was no space at the quay because tourists had flocked in from everywhere. I counted four large passenger ships and several smaller ones. That means another trip by tender. It would be great—if only it didn’t smell so strongly of exhaust fumes.
Od 7:00 stoimy na redzie w porcie Honningsvag. Niestety, nie było miejsca przy nabrzeżu, bo nazjeżdżało się turystów zewsząd. Naliczyłam 4 wielkie statki pasażerskie i kilka mniejszych. Czyli znów czeka nas podróż szalupą. Byłoby super, gdyby tylko tak bardzo nie śmierdziało spalinami.
The city looks lovely from a distance. It sits picturesquely on steep, rocky slopes. There are no trees, but lichens are in full bloom. This gives the surrounding hills a dark green hue, making them appear more inviting than they actually are.
Miasto wygląda ładnie z daleka. Leży sobie malowniczo na stromych, skalistych zboczach. Nie ma drzew, za to porosty są w pełnym rozkwicie. To nadaje okolicznym wzgórzom ciemnozielony odcień, który sprawia, że wyglądają bardziej gościnnie, niż są w rzeczywistości.
The hills around Honningsvåg: / Wzgórza wokół Honnigsvag:
Hills around Honnigsvag
Honningsvåg became a city in 1996—even though, strictly speaking, it shouldn’t have. Norwegian law requires a city to have a population of at least 5,000, yet Honningsvåg has only half that number. Perhaps the designation is based on the tourists visiting the North Cape; they arrive in such vast numbers that it reportedly takes 1,000 ships a year to transport them all. This makes the town one of Northern Europe’s hottest destinations.
Honningsvag stało się miastem w 1996 roku. Stało się miastem, choć nie powinno się nim stać. Norweskie prawo nakazuje, aby miasto liczyło co najmniej 5.000 mieszkańców. Honningsvag ma ich o połowę mniej. Być może chodzi tu o liczbę turystów, którzy co roku odwiedzają Nordkapp, a jest ich takie mnóstwo, że potrzebują ponoć 1.000 statków rocznie, żeby tu przybyć. To czyni miasto jednym z najgorętszych miejsc północnej Europy.
It all began in the 16th century, when Richard Chancellor—captain of the English ship Edward Bonaventure—was searching for a northern route to China. A storm drove him to this spot (1553), and he named it North Cape. Christian IV, King of Denmark, visited the site in 1599; Louis Philippe, King of France, in 1795; and Oscar II, King of Sweden, in 1873. He was followed shortly by Emperor Wilhelm II and, not long after, by King Rama of Siam. And in 2012, here we are.
A zaczęło się w XVI wieku, kiedy Richard Chancellor, angielski kapitan statku „Edward Bonaventure” szukał północnej drogi do Chin. Sztorm zapędził go w to miejsce (1553). Nazwał je North Cape. W 1599 roku odwiedził to miejsce Christian IV, król Danii, w 1795 Ludwik Filip, król Francji, w 1873 Oskar II, król Szwecji, zaraz po nim był cesarz Wilhelm II i niedługo potem król Syjamu Rama. A w 2012 jesteśmy my.
The mysterious island of Magerøy: / Tajemnicza wyspa Mageroy:
Honningsvåg is located on the island of Magerøya, at the same latitude as Siberia and Alaska, yet the climate here is much milder. The entire coast is warmed by the powerful Gulf Stream, making it possible—for instance—to raise reindeer at the mouths of the fjords. In summer, temperatures can reach as high as 20 degrees!
Honningsvag leży na wyspie Mageroy, na tej samej szerokości geograficznej co Syberia i Alaska, ale klimat jest tu dużo łagodniejszy. Całe to wybrzeże ogrzewane jest potężnym prądem Golfstrom i dzięki temu przy ujściu fiordów można tu np. hodować renifery. Latem temperatura może dochodzić do 20 stopni!!!
But not today. Today it is cold, foggy, and gloomy. / Ale nie dzisiaj. Dziś jest zimno, mgliście i ponuro.
I was woken by the rocking and creaking of the ship. Through the spray-splattered porthole, I could see huge waves and clouds of water whipped up by the strong wind. But was it a storm yet? My inner ear said yes, but my reason said no. The only thing that came to mind was:
Obudziło mnie kołysanie i skrzypienie statku. Przez zachlapany wodą bulaj/okno widać wielkie fale i chmury wody unoszone przez silny wiatr. Ale czy to już jest sztorm? Mój błędnik mówi, że tak, a rozum, że nie. Jedyne, co mi przychodzi do głowy to:
Way hay and up she rises, way hay and up she rises, way hay and up she rises early in the morning
What will we do with a drunken sailor, what will we do with the drunken sailor, what will we do with the drunken sailor early in the morning?
Shave is belly with the rusty razor, shave his belly with the rusty razor, shave his belly with the rusty razor early in the morning.
Way hay and up she rises, way hay and up she risies, way hay and up she rises early in the morning.
Put him in the bed with the capitain’s daugther, put him in the bed with the capitain’s daugther, put him in the bed with the capitain’s daughter early in the morning.
Way hay and up she risies, way hay and up she risies, way hay and up she rises early in the morning…
I have to get up soon and go scrub the deck. / Zaraz trzeba wstawać i iść szorować pokład.
8:10
Smaller waves, oh yes. But the fog is thick as milk. The ship lets out a deep, booming blast every ten minutes or so—I feel like they can hear it all the way in Nuuk. Still, I’m hoping this route isn’t too busy.
Fale mniejsze, o tak. Za to mgła jak mleko. Statek buczy basem co kilkanaście minut i mam wrażenie, że słyszą go nawet w Nuuk. Ale mam też nadzieję, że ta trasa nie jest zbyt uczęszczana.
For now, one needs to eat one’s fill. Grandfather used to say that a well-fed person has an easier time surviving than a hungry one. He was undoubtedly right.
Póki co trzeba się najeść. Dziadek mawiał, że najedzony człowiek przeżyje łatwiej niż głodny. Niewątpliwie miał rację.
I’ve discovered another place to stuff my face: they serve waffles, pancakes, and crêpes—but thankfully, they aren’t amazing! You can easily skip them and comfortably make room for another croissant au chocolat.
Odkryłam jeszcze jedno miejsce do nażarcia się: dają tam gofry, pacakes i naleśniki, ale na szczęście! Na szczęście nie są fantastyczne! Można odpuścić i spokojnie zmieścić kolejnego croissant au chocolat.
Celebrity Constellation – one of sculptures / jedna z rzeźb:
Celebrity Constellation – sculpture
ok. 12:00
We took a salsa lesson, but we aren’t satisfied. The Chinese, on the other hand—who learn classical dances en masse—are always happy, even though they lack a sense of rhythm. Unlike us—the sultans of merengue! Since we’ve lost our enthusiasm for physical activity, it’s time to head to Deck 10 and see if—just like every day at this hour—they’re serving Asian cuisine, pasta, and pizza, along with, of course, those dream-worthy soups, salads, and sandwiches.
Zaliczyliśmy lekcję salsy, ale nie jesteśmy usatysfakcjonowani. Chińczycy natomiast, którzy gremialnie i hurtowo uczą się klasycznych tańców są zawsze zadowoleni, mimo, że nie mają wyczucia rytmu. Nie to co my, sułtani merengue! Ponieważ jesteśmy zniechęceni do aktywności fizycznej, więc pora iść na 10 pokład i zobaczyć czy tak jak codziennie o tej porze będzie kuchnia azjatycka, pasty i pizze, oraz niewątpliwie rzecz jasna zupki, sałatki i kanapeczki jak marzenie.
21:20
We are roughly halfway to the North Cape. The temperature is around 5 degrees, and a strong wind is blowing. The fog has lifted, and the horizon is visible. And whales. If there were any.
Jesteśmy mniej więcej w połowie drogi na Przylądek Północny. Temperatura około 5 stopni, wieje silny wiatr. Mgła się rozwiała, można zobaczyć horyzont. I walenie. Gdyby były.
The horizon on the way to the North Cape: / Horyzont w drodze na Przylądek Północny:
Barents Sea
Dinner tonight was a formal affair, so I had to wear my stretchiest dress. What they do with the food here goes beyond anything I could have imagined in terms of culinary wonders. Today’s menu: celeriac cream soup with caramelized apple, goat cheese cannelloni, and pistachio clafoutis with peaches.
Kolacja dziś była „formal” i musiałam włożyć najbardziej rozciągliwą kieckę. To, co robią tu z żarciem przechodzi moje wyobrażenia o kulinarnych cudach. Dziś: krem z selera z karmelizowanym jabłkiem, canelloni z kozim serem i pistacjowe clafoutis z brzoskwiniami.
Z. plays roulette or baccarat at the casino: / Z. gra w ruletę, czy bakarata w kasynie:
We also caught the performances by the young artists in the Celebrity Constellation theater. I would have preferred to go for a walk, but Z. has recently developed a passion for so-called high culture and isn’t keen on skipping the daily shows. Oh well. As for me, today I attended a napkin-folding class and a lecture on navigation. I know everything there is to know about compasses now, so—heya, Norway!
Zaliczyliśmy też występy młodych ludzi w Teatrze Celebrity Constellation. Wolałabym w tym czasie pospacerować, ale Z. zapałał ostatnio miłością do kultury tzw. wysokiej i nie za bardzo chce odpuścić codzienne przedstawienia. Niech będzie. Ja dziś byłam na lekcji składania serwetek i na wykładzie o nawigacji. O kompasie wiem wszystko, więc heya Norge!
Pieszo od Muzeum do portu idziemy około 15 minut. Trwałoby to krócej, ale muszę wszędzie zajrzeć. Poza widzianym już wcześniej bałaganem odkrywam sklep z rogami reniferów, pilnowany przez dwa psy, które na razie mnie olewają, ale nie wiadomo kiedy im podpadnę.
It takes about 15 minutes to walk from the museum to the harbor. It would take less time, but I have to poke my nose into everything. Beyond the clutter I’ve already seen, I discover a shop selling reindeer antlers, guarded by two dogs that are ignoring me for now—though there’s no telling when I might get on their bad side.
Węgiel i rogi reniferów – kwintesencja Spitsbergen:
Coal and reindeer horns – all we want from Spitsbergen
Jest ciepło, mimo że jest zimno. Ponieważ nie ma wiatru i słońce zdecydowało się przebić przez mgliste chmury, więc nie marzniemy, ale gdzieniegdzie błyszczy szron. Zwykle wyobrażamy sobie Północ tak, jak pisywał o niej Jack London (np. w powieści „Bellew Zawierucha” – kiedy ktoś splunął, ślina zamarzała z trzaskiem w powietrzu). Mimo tego, że Longyearbyen jest dalej na północ niż Klondike, to średnie temperatury nie są bardzo niskie: w styczniu to pomiędzy -13 a -20 stopni C. Nie sądzę, żeby w tych warunkach cokolwiek zamarzało w ciągu sekundy. Wiele lat mieszkałam w Kanadzie i zima była tam o wiele sroższa. Wprawdzie nie próbowałam pluć na mrozie, ale oczy czasem zamarzały…
It feels warm, even though it is cold. Because there is no wind and the sun has decided to break through the misty clouds, we aren’t freezing, though frost glitters here and there. We usually picture the North the way Jack London described it (for instance, in the novel Smoke Bellew—where, if someone spat, the saliva would freeze with a crack in mid-air). Even though Longyearbyen lies further north than the Klondike, average temperatures aren’t extremely low: in January, they range from -13°C to -20°C. I don’t think anything would freeze instantly in these conditions. I lived in Canada for many years, and the winters there were far harsher. Admittedly, I never tried spitting in the freezing cold, but my eyes would sometimes freeze shut…
Coś dla miłośników Formuły 1 – Pole Position: / Something for Formula 1 fans – Pole Position:
Spitsbergen – Pole Position
Mimo, że nie można tu liczyć na ekstremalne temperatury jak na Yukonie, to na pewno warto tu przyjechać zimą, żeby posłuchać śpiewu zorzy polarnej. Aurora borealis (czyli zorza polarna północna, bo ta na południu nazywa się aurora australis) jest na mojej krótkiej liście „rzeczy, które trzeba zobaczyć przed śmiercią”. Oczywiście zorzę można zobaczyć dużo dalej na południe, ale tutaj, w tej osadzie, w czasie trwającej 24 godziny na dobę nocy na pewno ma to większy urok.
Although you won’t encounter the extreme temperatures found in the Yukon, it is certainly worth visiting in winter to hear the „song” of the aurora borealis. The aurora borealis (the northern lights—as opposed to the aurora australis in the south) is on my short list of „things to see before I die.” Of course, the aurora can be seen much further south, but here in this settlement—amidst the 24-hour darkness—the experience undoubtedly holds a special charm.
Już widać nasz statek, gdzie czeka na nas gorąca czekolada serwowana w każdym porcie jeszcze przed wejściem na trap/szalupę. Idziemy jeszcze na kraniec miasta, żeby zrobić sobie zdjęcie przed najsłynniejszym znakiem drogowym na świecie.
Our ship is already in sight, where hot chocolate awaits us—served in every port just before we board the gangway or tender. We also head to the edge of town to take a photo in front of the most famous road sign in the world.
Here Longyearbyen ends, and the North begins: / Tu kończy się Longyearbyen, a zaczyna Północ:
Me and Zbig and the most famous road sign in the world
Longyearbyen’s motto is „unique, secure, and creative.” I think it’s very apt. Despite the place’s ugliness and the harsh conditions, I’d like to live here for a while. The town looks better at night…
Motto Longyearbyen to: „unique, secure and creative”. Myślę, że bardzo trafione. Mimo całej brzydoty tego miejsca i trudnych warunków chciałabym pomieszkać tu trochę. To miasto lepiej wygląda w nocy…
ok. 20:00
We set sail at 7:00 PM. Fog has once again enveloped the fjord. We are now heading south, towards the North Cape. We have 534 nautical miles to cover.
Odpłynęliśmy o 19:00. Mgła znowu ogarnęła fiord. Teraz płyniemy na południe, na Przylądek Północny. Do przepłynięcia 534 mile morskie.
Żegnaj Longyearbyen: / Bye Longyearbyen:
Good by Longyearbyen
Isfjorden ends here; beyond lies only the Greenland Sea./ Tu kończy się Isfjorden, dalej tylko Morze Grenlandzkie.
Kilka kilometrów od Longyearbyen jest Basecamp Trapper’s Station. Jest to miejsce, gdzie można poczuć klimat czasów, w których dobry psi zaprzęg był kluczową sprawą dla przetrwania podróżnika, czy trapera.
Przyczepa do przewozu psów:
Dog trailer in Spitsbergen
Można tam zobaczyć jak wyglądało życie myśliwych i ich psów. Psów mieszka tam ponoć 90, ale nie ma możliwości się z nimi zaprzyjaźnić. Rasy pierwotne nie łaszą się do obcych.
Jest tam kilka chatek, gdzie można spędzić na przykład miesiąc miodowy w towarzystwie martwych zwierząt, a właściwie ich skór. Nie jest to miejsce dla fundamentalistycznych estetów, bo wygląda to dosyć przaśnie, ale w noc polarną na pewno ma swój urok. Można też stamtąd wyruszyć na wyprawę psim zaprzęgiem, zimą na płozach, latem na kołach, na cały dzień (8 godzin), lub na pół dnia (4 godziny), ale też na trzy, lub siedem dni, na prawdziwą, arktyczną wyprawę. Ceny od 950,- NOK (ok. 530,- PLN) za pół dnia, do 29.900,- NOK (ok. 16.800 PLN) za 7-dniową wyprawę pod hasłem „Dead or the west coast”. Są to słowa legendarnego podróżnika Fridtjov Nansena, ale … hm… sama nie wiem. Nie ma jeszcze jakiejś innej alternatywy?
Ale trzeba wrócić do codzienności w Longyearbyen, a nie mam pojęcia jak wygląda codzienność żyjących tu ludzi. Dzieci wracają ze szkoły z plecakami, najczęściej na rowerach. Para na oko 40-letnia wraca ze sklepu z zakupami. Dwie kobiety rozmawiają przed sklepem, kilku młodzieńców siedzi przed pizzerią, jakiś młody człowiek grzebie w silniku swojego skutera śnieżnego. Właściwie tak jak w każdym małym miasteczku na świecie, no może poza tym, że pod koniec czerwca wszyscy mają na sobie zimowe kurtki (nie wiem w czym w takim razie chodzą w zimie) i tym skuterem śnieżnym…
Parking przed blokiem mieszkalnym:
Car/ ski-doo parkng
Tak, problem zbyt rozdmuchanej motoryzacji nijak się ma do Longyearbyen. Przed „blokami” parkują głównie „snowmobiles”, niektóre z potężnymi silnikami. Samochody są, głównie SUV i wielkie pick-up, trochę osobowych, ale nie wygląda na to, żeby nie mieli gdzie zaparkować przed bankiem czy pocztą w centrum. Wiodąca marka to Toyota.
Parking przed blokami:
Parking lots
CIEKAWOSTKA: w Longyearbyen nie ma przestępstw!
Pora ruszać do Svalbard Museum. Jest to ogromny, brunatny budynek prawie nad brzegiem fiordu, w północnej części miasta. Jak to w muzeum – artefakty dotyczące kultury materialnej ludzi zamieszkujących Svalbard, historia wielorybnictwa i górnictwa, flora i fauna archipelagu, ta ostatnia w postaci wypchanej. To mnie zresztą odstraszyło skutecznie – przy wejściu na sale ekspozycyjne stoi wielka głowa morsa i patrzy z wyrzutem.
Fiord i Svalbard Museum:
Fjord and Svalbard Museum
Slalbard Museum z innej perspektywy i znak drogowy dot. skuterów śnieżnych:
Svalbard Museum
Ale w hallu można się ogrzać, skorzystać z toalety (sic!), obejrzeć filmy o przyrodzie Svalbardu, kupić książki w różnych językach, mapy, plakaty, kubki, pocztówki, zdjęcia, skóry różnych biedaków, breloczki i inne rzeczy, które prawdziwy turysta kupić musi.
INFO: muzeum jest otwarte od 10:00 do 17:00. Cena biletu – 75,- NOK (ok. 12,50,- Euro). Akceptują wszystkie karty kredytowe, euro i dolary US.
W tym samym budynku mieści się Centrum Uniwersyteckie, Norweski Instytut Polarny i Środowiskowe Centrum Informacyjne.
Wracamy do domu, czyli na statek. Przynajmniej nie ma obawy, że zrobi się ciemno i nie trafimy z powrotem…
W Longyearbyen żyją i pracują bardzo specyficzni ludzie, którzy przez pół roku żyją w ciemnościach polarnej nocy, rozświetlanej tylko księżycem i zorzami polarnymi, a przez pół roku w 24-godzinnym blasku słońca. Wiele okien w domach jest zasłoniętych folią odblaskową, taką jaką stosuje się na przednich szybach samochodów w obronie przed słońcem.
The people who live and work in Longyearbyen are a unique breed; for half the year, they exist in the darkness of the polar night—illuminated only by the moon and the aurora—and for the other half, they live in the 24-hour glare of the sun. Many windows in the houses are covered with reflective foil, the kind used on car windshields to block out the sun.
Prawie centrum Longyearbyen: / almost city center of Longyerbyen
Longyearbyen center
Wracając do mieszkańców miasta… Ich liczba to około 2040 osób. 40% to Norwegowie, a około 16% to Tajlandczycy (lub Tajowie, niespodzianka), Szwedzi, Duńczycy, Niemcy i Rosjanie. Polaków naliczono 10-ciu (dane z 2010). 60% to mężczyźni, a przedział wiekowy to średnio 25 – 44 lat i prawie nie ma osób powyżej 66-go roku życia. Ciekawe jest to, że średnia długość pobytu w mieście to 4,3 roku dla obcokrajowców i 6,6 dla Norwegów. I kto tu jest Wikingiem?
Returning to the town’s residents… The population stands at around 2,040 people. 40% are Norwegian, while about 16% are Thai (or Thais—surprise!), Swedes, Danes, Germans, and Russians. Ten Poles were recorded (2010 data). 60% are men; the average age range is 25–44, and there are almost no residents over the age of 66. Interestingly, the average length of stay in the town is 4.3 years for foreigners and 6.6 years for Norwegians. So, who’s the Viking here?
Smutne jest to, że średnio w gospodarstwie domowym żyje 1,6 osoby. Muszą być nieźle samotni… Za to są bardzo wyedukowani – 54 procent z nich ma wyższe wykształcenie. Średnia kobiet to 40% z wyższym wykształceniem.
It is sad that the average household consists of 1.6 people. They must be quite lonely… On the other hand, they are highly educated—54 percent of them hold a university degree. The figure for women is 40%.
Wszyscy ci samotni, mądrzy i młodzi ludzie mieszkają w dwupiętrowych domach-blokach, trochę przypominających baraki, lub w jednopiętrowych chatach. Niektóre są pomalowane na kolor bordowy, inne na niebiesko, jeszcze inne na zielono. Nie są radosnymi plamami rozświetlającymi krajobraz. Są ponure i czasem prawie ich nie widać na tle ciemnej ziemi. Zimą na pewno wyglądają lepiej, kiedy wokół jest jasno od śniegu i światła księżyca w pełni.
All these solitary, intelligent young people live in two-story apartment blocks—resembling barracks—or in single-story cottages. Some are painted burgundy, others blue, and still others green. They are not cheerful splashes of color brightening the landscape; rather, they are somber, sometimes barely visible against the dark earth. They surely look better in winter, when the surroundings are illuminated by snow and the light of a full moon.
Domek jednorodzinny w Longyearbyen: / One-familly house in Longyearbyen:
Typical house in Longyearbyen
Wszystkie domy stoją na palach. Nie takich jak w Wenecji, bo są krótsze i nie tak grube, ale nie da się tego ukryć – stoją na palach. Te „fundamenty” są sprytnie osłonięte drewnianymi deskami, ale i tak można zobaczyć wodę, w której te pale stoją. Nie dziwię się – przy wielkich ilościach wody, jaka wiosną spływa z lodowców nie ma mowy o trzymaniu kompotu i ziemniaków w piwnicy.
All the houses stand on piles. Not like the ones in Venice—these are shorter and not as thick—but there is no denying it: they stand on piles. These „foundations” are cleverly screened by wooden planks, yet you can still see the water the piles are standing in. It’s no surprise—given the massive volume of water flowing down from the glaciers in spring, there is no way to store fruit compote or potatoes in a cellar.
Domy na palach: / Houses on piles:
Houses on stilts – Longyearbyen
INFO: hotele w Longyearbyen nie są tanie. Najtańszy pokój dwuosobowy to około 950 pln, na szczęście ze śniadaniem. Średnio trzeba zapłacić 1500 pln, ale droższe też się znajdą. Hotele są tak nieliczne, że nie muszą się obawiać konkurencji, ale też nie narzekają na brak gości, więc czasem lepiej rezerwować z wyprzedzeniem.
INFO: Hotels in Longyearbyen aren’t cheap. The cheapest double room costs around 950 PLN—fortunately, that includes breakfast. You’ll pay an average of 1,500 PLN, though pricier options are available too. There are so few hotels that they face little competition, yet they certainly don’t lack guests, so it’s often best to book in advance.
CIEKAWOSTKA: niedaleko Longyearbyen jest niesamowite miejsce: Svalbard Global Seed Vault, czyli Globalny Bank Nasion. W tunelu wydrążony w wiecznej zmarzlinie umieszczonych jest 20 milionów jadalnych nasion. Przechowywane są na wypadek globalnego kryzysu, choć jeśli kryzys byłby naprawdę globalny, to nikt do tych nasion nie dotrze, nie mówiąc już o ich posadzeniu. Budowa rozpoczęła się w czerwcu 2006 roku. Placówka została sfinansowana przez rząd Norwegii. Wiele państw wysyła tu „swoje” nasiona, a za ich przechowywanie nie pobiera się opłat. Ziarenka mogą w tych warunkach wytrzymać nawet tysiące lat.
FUN FACT: Near Longyearbyen lies an amazing place—the Svalbard Global Seed Vault. Housed in a tunnel carved into the permafrost are 20 million edible seeds. They are stored there for a potential global crisis, though if such a crisis were truly global, no one would be able to reach the seeds—let alone plant them. Construction began in June 2006, and the facility was funded by the Norwegian government. Many countries send „their” seeds here, and no fees are charged for storage. Under these conditions, the seeds can remain viable for thousands of years.
Pozycja: 78 stopni 13 minut nord / Position: 78 degrees 13 minutes North
tempertura: 3 stopnie C / temp 3 degrees C
ok. 16:00 / 4 p.m.
Z portu do miasta jest około 2 km. Szkoda, że nie wiedzieliśmy o tym wcześniej, bo zaoszczędzilibyśmy 10 dolców. Ale dla kogoś, kto ma ciężką astmę przebycie tej drogi pieszo jest niewskazane – może zostać zabity przez kurz. Kurzy się zewsząd: ze skalistych, czarno-brunatnych zboczy, z poboczy wysypanych żwirem i małymi kawałkami węgla, z okolicznych „łąk”, które porastają suche trawki, którymi mogłyby się nakarmić tylko wielbłądy, bo co do reniferów nie jestem pewna. Wzdłuż drogi stoją dziesiątki piętrowych baraków o nieciekawej architekturze, która niestety dominuje w szaro-brązowym krajobrazie. W budynkach mieszczą się firmy, a przed budynkami panuje bałagan – porozrzucane drewniane belki drewniane, porzucone betonowe słupy, pojemniki na oleje i inne substancje płynne, jakieś beczki, kontenery na śmieci… Wiem, że tu się pracuje, ale naprawdę nikomu nie zależy?
It is about 2 km from the port to the town. It’s a pity we didn’t know that before; we could have saved ten bucks. However, walking that distance is ill-advised for someone with severe asthma—the dust could kill them. Dust rises from everywhere: from the rocky, black-and-brown slopes; from verges strewn with gravel and small chunks of coal; and from the surrounding „meadows,” overgrown with dry grasses that only camels could stomach—though I’m not so sure about reindeer. Dozens of multi-story barracks line the road, featuring the drab architecture that unfortunately dominates this gray-brown landscape. These buildings house various businesses, yet the area in front of them is a mess: scattered wooden beams, abandoned concrete pillars, containers for oil and other liquids, assorted barrels, trash bins… I know work goes on here, but does no one really care?
Wiosenne łąki. To malutkie, białe to ptak: / Spring meadows. That tiny white thing is a bird:
Little, white bird on spring meadows – Longyearbyen
Docieramy do centrum Longyearbyen. Robi wrażenie, choć nie mogę się zdecydować jakie to wrażenie. Po pierwsze brak zieleni, nie licząc zieleni drewnianych domów. Skąd biorą drewno na budowę, skoro nie rośnie tu nic oprócz porostów? Chyba jednak wszystko muszą sprowadzać, oprócz skór reniferów, które leżą biedne na stołach i ławach przed sklepami. Myślę, że te sklepy z pamiątkami to pamiątki po reniferach.
We reach the center of Longyearbyen. It makes an impression, though I can’t quite decide what kind. For one thing, there is no greenery—unless you count the green paint on the wooden houses. Where do they get the wood for building when nothing grows here but lichen? I suppose they have to import everything—except for the reindeer hides, which lie forlornly on tables and benches outside the shops. I think these souvenir shops are actually memorials to the reindeer.
Sklepy, sklepy na głównej ulicy w Longyearbyen / Shops, shops on the main street in Longyearbyen.
Main street in Longyearbyen
Przez miasteczko płynie strumień, zwany Longyearelva – teraz zamieniony w cienką stróżkę, w której walają się plastikowe odpadki, papiery, a obok biegną niczym nie osłonięte rury. Nie robi to dobrego wrażenia, chyba, że ktoś bardzo, bardzo lubi przemysłowe krajobrazy.
A stream known as the Longyearelva flows through the town—now reduced to a thin trickle littered with plastic waste and paper, with exposed pipes running alongside it. It does not make a good impression, unless one is very, very fond of industrial landscapes.
Nie wiem co powiedzieć: / I don’t know what to say:
City center, Longyearbyen
Po drugiej stronie strumienia, w stronę portu, na niewielkim wzgórzu jest słynny kościół. Nie ma wspaniałych renesansowych malowideł czy rzeźb, nie ma wielkich organów i żaden wielki król nie został tu namaszczony. Jest skromny, surowy (można? można!) i od ponad 70 lat jest najbardziej wysuniętym kościołem na północ. I pewnie tak zostanie.
On the other side of the stream, towards the harbor, a famous church stands on a small hill. It boasts no magnificent Renaissance paintings or sculptures, no grand organ, and no great king was ever anointed here. It is modest and austere—proof that simplicity works—and for over 70 years, it has held the title of the northernmost church. And it likely always will.
Centrum Longyearbyen. W oddali kościół: / Longyearbyen city center. Church in the distance:
Longyearbyen center with famous church in the distance
No i jest wielki niedźwiedź polarny, z którym każdy turysta robi sobie zdjęcie. Powiedziano nam, że w razie spotkania z prawdziwym niedźwiedziem raczej nie musimy uciekać – i tak nas dogoni i zabije. Wiele osób nosi broń, w tym długie karabiny z wąską lufą.
And then there’s the huge polar bear that every tourist takes a photo with. We were told that if we were to encounter a real bear, there’s really no point in trying to run—it would catch and kill us anyway. Many people carry weapons, including long-barreled rifles.
Napis w tutejszym supermarkecie: / A sign in the local supermarket:
In the local supermarket
Właściwie przestrzegają przed wychodzeniem z miasta bez broni odstraszającej niedźwiedzie i bez doświadczenia pozwalającego tej broni użyć. Zamierzam bardzo przestrzegać tych zaleceń.
They strongly advise against leaving town without a bear deterrent and the experience needed to use it. I intend to strictly follow these recommendations.
Słodki miś, który gdyby był żywy, pożarłby mnie z kościami: / A cute bear that, if it were alive, would devour me whole—bones and all:
I kissed a bear. Polar bear
W sklepach są głównie pamiątki: oprócz skór i rogów można kupić wyroby z wełny, polarne kurtki, nie polarne piżamy, straszliwe drzeworyty z sylwetkami zwierząt i inne rzeczy niezbędne do ekspedycji na Biegun Północny. Ceny są kosmiczne, ale satysfakcja z kupienia czegoś na Spitsbergenie – bezcenna. W dodatku wszystko „made in Norway”.
The shops mostly stock souvenirs: alongside hides and antlers, you can buy wool products, fleece jackets, non-fleece pajamas, ghastly woodcuts featuring animal silhouettes, and other essentials for a North Pole expedition. The prices are astronomical, but the satisfaction of buying something on Spitsbergen is priceless. Plus, everything is „Made in Norway.”
INFO: sklepy z pamiątkami są otwarte od 10:00 do 17:00, w soboty od 10:00 do 14:00, ale mogą być otwarte np. tylko od 1 czerwca do 15 sierpnia. Jeden z największych sklepów, Svalbardbutikken jest otwarty od 10:00 do 20:00, w sobotę do 18:00, w niedzielę od 15:00 do 18:00 przez cały rok.
INFO: Souvenir shops are open from 10:00 to 17:00 (and from 10:00 to 14:00 on Saturdays), though some may only be open, for example, from June 1st to August 15th. One of the largest shops, Svalbardbutikken, is open year-round: from 10:00 to 20:00 (until 18:00 on Saturdays) and from 15:00 to 18:00 on Sundays.
Na głównej ulicy, jak na każdej głównej ulicy mieszczą się najważniejsze instytucje konieczne do funkcjonowania miasteczka. Puby są na pewno, jest też kilka restauracji. W barze można zjeść najdalej wysuniętą na północ pizze albo kebab, w restauracji – norweską czarną gęś, lub pulpety z renifera.
The main street—like any main street—is home to the key institutions essential for the town’s functioning. There are certainly pubs, as well as a few restaurants. At a bar, you can eat the northernmost pizza or kebab, while at a restaurant, you might have Norwegian black goose or reindeer meatballs.
Jest też bank, biblioteka, przedszkole ze smutnymi słoneczkami wymalowanymi na szybach. Naprzeciwko remiza strażacka. Na wschodnim skraju jest wyciąg narciarski, latem nieczynny z wiadomych względów.
There is also a bank, a library, and a kindergarten with sad suns painted on the windows. Opposite stands the fire station. At the eastern edge, there is a ski lift—closed in summer for obvious reasons.
Przy głównej ulicy jest też pomnik górnika – nie jakiś monument, ale niewielka postać zmęczonego człowieka, który z kilofem w ręku wraca do domu.
On the main street, there is also a statue of a miner—not a grand monument, but a small figure of a weary man returning home with a pickaxe in his hand.
Statue of coal miner – main street in Longyearbyen
distantcruise 